Üniversitemizde “İlk Dersim Gazze: Filistin Meselesinin Tarihi” başlıklı etkinlikler üç gün boyunca gerçekleştirildi. 23 Eylül’de Dr. Öğr. Üyesi Selim Ahmetoğlu, 24 Eylül’de Doç. Dr. Ayhan Nuri Canik Kampüsü Yılmaz 100. Yıl Konferans Salonu’nda öğrencilerle buluştu. 25 Eylül’de ise İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Tarih Bölümü’nden Dr. Öğr. Üyesi Servet Doğan Ballıca Kampüsü İlahiyat Fakültesi’nde sunum yaptı. Etkinliklerde Filistin meselesi tarihsel, dini, siyasi ve insani boyutlarıyla kapsamlı biçimde ele alındı.
Filistin: Tarihsel Süreç ve Direniş
Üniversitemiz İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Tarih Bölümü Dr. Öğr. Üyesi Selim Ahmetoğlu, konuşmasında Filistin meselesini tarihsel bir perspektiften ele alarak şu bilgileri aktardı: “Filistin sorununu anlamak için çok gerilere gitmek gerekiyor. Önce Babil sürgününü, ardından Roma sürgününü hatırlamak lazım. Yahudi tarihindeki bu kırılmalar, sonraki yüzyıllarda Filistin topraklarında yaşanacak gelişmelere yön vermiştir. 637 yılında Kudüs’ün Hz. Ömer tarafından fethedilmesi ve 1517’de Filistin’in Osmanlı topraklarına katılması bölgenin kaderini değiştiren önemli dönüm noktalarıdır.” ifadelerini kullandı. 19. yüzyılda ortaya çıkan Siyonizm hareketine değinen Ahmetoğlu: “Siyonizm dediğimiz hareket, Theodor Herzl’in önderliğinde ortaya çıkıyor. 1897 Basel Kongresi ile birlikte bu fikir somut bir projeye dönüşüyor.” dedi. Ahmetoğlu, İngiliz mandası döneminde yaşanan gelişmeleri aktararak: “1917 Balfour Deklarasyonu ile birlikte Filistin’de bir Yahudi yurdu kurulmasının önü açıldı. Ardından kitlesel Yahudi göçleri başladı. Birinci, İkinci, Üçüncü, Dördüncü ve Beşinci Aliya dalgalarıyla bölgenin demografik yapısı değişti. Nihayetinde 14 Mayıs 1948’de İsrail’in kuruluşu ilan edildi. Bu tarih Filistinliler için ‘Nekbe’ yani ‘Büyük Felaket’tir.” şeklinde konuştu.
“Gazze, Direnişin Sembolü Olarak Tüm Dünyanın Gündeminde”
İsrail’in kuruluşunun ardından yaşanan savaşları hatırlatan Ahmetoğlu: “1948, 1956, 1967 ve 1973’teki savaşlarla İsrail işgal alanlarını genişletti. 1967 Altı Gün Savaşı bu sürecin kritik dönemeçlerinden biridir.” dedi. Filistin direniş hareketlerine de dikkat çeken Ahmetoğlu: “1964’te FKÖ’nün kuruluşu ve Yaser Arafat’ın liderliği, Filistin davasının en önemli adımlarından biri oldu. 1987 Birinci İntifada halkın kitlesel direnişini dünyaya gösterdi. 2000-2005 İkinci İntifada da bu mücadelenin devamıydı. Aynı dönemde Hamas’ın ortaya çıkışı, Filistin siyasetinde yeni bir dönem açtı. Bugün gördüğümüz Gazze-Batı Şeria ayrışmasının temelleri o yıllarda atıldı.” ifadelerini kullandı. Ahmetoğlu, güncel gelişmeleri değerlendirerek sözlerini şöyle tamamladı: “2000’li yıllarda İsrail’in Gazze’ye yönelik saldırıları ve 2003 Ayrım Duvarı meselesi uluslararası hukuk açısından büyük tartışmalara yol açtı. Son olarak 2020’de imzalanan İbrahim Anlaşmaları, İsrail’in bazı Arap ülkeleriyle normalleşme sürecine girdiğini gösteriyor. Ancak bütün bu gelişmelere rağmen Filistin meselesi hâlâ çözülememiştir ve bugün Gazze, direnişin sembolü olarak tüm dünyanın gündeminde yer almaya devam etmektedir.”
İnsani Boyut ve Güncel Analiz
Etkinliğin ikinci gününde konuşan Siyasal Bilgiler Fakültesi, Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Öğr. Üyesi Doç. Dr. Ayhan Nuri Yılmaz, Filistin meselesini insani, dini ve siyasi açılardan ele aldığı konuşmasında: “Birileri bunun bir din savaşı olduğunu söylüyor. Belki evet, belki hayır. Birileri bunun haçlı seferlerinin yeni bir tezahürü olduğunu düşünüyor. Belki doğru, belki yanlış. Ama öncelikle vurgulamamız gereken şey, yaşanan süreçte hangi insani hakların, hangi hukuk kurallarının çiğnendiği ve insanların neler çektiği olmalıdır. Bu mesele, dini bir saflaşmadan çok, insani bir vicdan meselesi olarak görmek ve göstermek zulüm altındaki Filistin halkına daha çok destek sağlayacaktır.” ifadelerini kullandı. İsrail’in kendisini “Yahudi devleti” olarak tanımlamasının modern değerlerle çeliştiğini belirten Yılmaz: “3000 yıl öncesine dayanarak hak iddia etmek, insanlık adına komiktir. Eğer bu mantık işletilirse, bütün dünya geçmişin gerekçeleriyle yeniden paylaştırılmak zorunda kalır. Bu anlayış, husumetten başka bir sonuç doğurmaz.” dedi. Gazze’de yaşanan insani krizi rakamlarla ortaya koyan Yılmaz: “Bugün iki buçuk milyonluk bir kent yıllardır bombalanıyor. Resmî rakamlara göre on binlerce, bağımsız raporlara göre yüz binlerce insan hayatını kaybetti. Bu rakamlar insanlık vicdanında Nazilerin işlediği suçları hatırlatıyor. İronik olan, soykırıma uğramış bir halkın torunlarının aynı zulmü tekrar ediyor olmasıdır.” diye konuştu.
“Filistin Davası Artık Yalnızca Bir Savaş Değil Bir İnsanlık Onuru Mücadelesidir”
Arap devletlerinin Filistin konusundaki tutumunu da değerlendiren Yılmaz: “Başlangıçta mesele Araplarla Yahudiler arasındaki bir gerilim iken, zamanla İsrail’in uluslararası güçleri arkasına alıp bu devletleri safdışı bırakmasıyla Filistin halkının mücadelesi meselesine dönüştü. Arap dünyasındaki diktatörlükler ve çıkar hesapları Filistin’i yalnız bıraktı. Bu nedenle mesele artık yalnızca bölgesel değil, küresel bir insani krizdir.” dedi. Kudüs’ün kutsal niteliğini vurgulayan Yılmaz, Osmanlı mirasının önemine işaret ederek: “Kudüs’ün her köşesinde Osmanlı izlerini görebilirsiniz. Bu da bizim bu topraklarla tarihsel bağımızı ortaya koyuyor. Ancak Filistin’e sadece dini bir gözle değil, insani bir bakışla yaklaşmak gerekir. Çünkü bu mesele tüm insanlığın ortak sorunudur ve insanlık meselesidir.” diye konuştu. Doç. Dr. Ayhan Nuri Yılmaz, Filistin direnişinin yalnızca askeri değil, kültürel ve psikolojik bir boyutu olduğuna da değinerek konuşmasını şöyle tamamladı: “Filistin halkı, artık başka bir imkanı ve gücü olmadığı için silahlarla değil; sanatla, karikatürlerle de direniyor. Hanzala figürü bunun en önemli sembolüdür. Çizgiler bile İsrail’i rahatsız etmektedir. Çünkü basit anlatımlı çizimler gerçeği haykırmaktadır ve Filistin davası artık büyün dünya kamuoyunu ilgilendiren insani ve vicdani bir soruna dönüşmüştür.
Filistin Meselesinin Etimolojik ve Tarihsel Arka Planı
Üniversitemiz İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Tarih Bölümü’nden Dr. Öğr. Üyesi Servet Doğan da, 25 Eylül’de Ballıca Kampüsü İlahiyat Fakültesi’nde düzenlenen “İlk Dersim Gazze: Filistin Meselesinin Tarihi” başlıklı etkinlikte kapsamlı bir sunum gerçekleştirdi. Doğan, konuşmasında Filistin meselesini etimolojik, kültürel ve tarihsel boyutlarıyla ele alarak, bölgenin geçmişten günümüze uzanan çok katmanlı yapısını öğrencilerle paylaştı. dedi. Filistin halkının kökeninin tek bir etnik gruba dayanmadığını belirten Doğan, “Modern Filistinliler Kenanlılardan Filistlere, İbranilerden Aramilere kadar birçok farklı topluluğun birleşiminden oluşur. Bu nedenle Filistin kimliği, çok katmanlı ve tarihsel olarak çeşitlenmiş bir yapıya sahiptir. 7. yüzyıldaki Araplaşma ve İslamlaşma süreci de bu kimliği güçlendirmiştir.” ifadelerini kullandı.
Siyonizmin Fikri Arka Planı
Doğan, sunumunda modern İsrail devletinin düşünsel altyapısına da değinerek. 19. yüzyılda şekillenen Siyonist ideolojinin Moses Hess, Theodor Herzl, Eliezer Ben Yehuda gibi isimlerin çabalarıyla sistematik hale geldiğini vurguladı. “Hibbat Sion” hareketi ve Basel Kongresi’nin bu süreçte dönüm noktaları olduğunu belirten Doğan: “Siyonizm yalnızca politik değil, aynı zamanda kültürel ve dilsel bir yeniden inşa projesi olarak da ele alınmalıdır.” dedi. Dr. Doğan, konuşmasında Filistin meselesinin yalnızca tarihsel bir sorun değil, günümüzde de canlılığını koruyan bir insani kriz olduğuna dikkat çekerek: “Birinci ve İkinci İntifada, Oslo süreci ve Hamas’ın yükselişi, Filistin sorununu yalnızca bir toprak tartışması olmaktan çıkarıp küresel bir insani mesele haline getirmiştir. Bugün Gazze’nin yaşadığı abluka ve periyodik saldırılar, bu meselenin hâlâ canlılığını sürdürdüğünün en somut göstergesidir.” ifadelerini kullandı.
Her üç hocamızın sunumları öğrenciler tarafından büyük ilgiyle takip edilirken programın sonunda gerçekleştirilen soru-cevap bölümleri, Filistin meselesinin farklı boyutlarının tartışılmasına imkân tanıdı. Akademisyenlerimiz, Filistin konusundaki akademik bilgi ve farkındalığın genç nesillerde canlı tutulmasının önemine dikkat çektiler.
